Ies Jacobs - Jeugd
Ies Jacobs wordt in 1918 geboren als oudste zoon van Wolf Jacobs en Rachel Mercado Rodriques. Samen met zijn broertje Jacky groeit hij op in Brighton en Londen. Zijn Nederlandse vader heeft een handel in aardewerk en porselein, maar besluit door de slechte economische situatie eind jaren twintig naar Amsterdam te verhuizen. Jacobs blijkt al op jonge leeftijd creatieve aanleg te hebben en speelt viool en tekent veel. Hij wordt lid van het symfonieorkest van de Arbeiders Jeugd Centrale (AJC), waar hij zijn latere vrouw Hetty Sammes ontmoet. Om zich als kunstenaar te ontwikkelen volgt Jacobs naast zijn werk als koekbakker een opleiding tot tekenaar aan de Hendrick de Keyserschool en aan de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam.
Het begin van de Tweede Wereldoorlog
Als na de inval van de Duitsers op 10 mei 1940 steeds meer anti-Joodse maatregelen worden genomen, moet ook Jacobs een Jodenster op zijn jas dragen en gaat hij naar de Joodse kunstnijverheidsschool in de Joodse schouwburg. Eind januari 1942 krijgt hij een oproep van de Koninklijke Nederlandsche Heidemaatschappij om naar Drenthe uitgezonden te worden. Jacobs komt terecht in kamp De remboong in Tiendeveen om daar als dwangarbeider heide te ontginnen. Het werk op het land is zwaar en het eten slecht. Omdat een dagrantsoen slechts bestaat uit waterige pap en een paar sneetjes brood, vraagt Jacobs aan een boer om extra eten. De boer stopt Ies dagelijks eten toe en er ontstaat een band. De sfeer in het kamp is ondanks de moeilijke omstandigheden goed en in de avond word er door Ies zelfs muziek gemaakt met zijn band de band Kremboong Boys. Ook blijft Jacobs tekenen en stuurt hij deze cartoons over het dagelijkse leven, de zogenaamde 'Kampflitsen', naar zijn vriendin Hetty in Amsterdam.
De onderduikperiode
Nadat eind juli 1942 het gerucht gaat dat de kampbewoners die nacht naar doorvoerkamp Westerbork worden overgebracht, besluiten Jacobs en zijn barakgenoot Sem Schatz deze deportatie niet af te wachten. Het lukt de mannen om die avond in een onbewaakt moment uit het kamp te ontsnappen. Ze keren zich naar de boer die Jacobs eerder van extra eten had voorzien. Boer Pekel besluit Jacobs en Schatz, samen met vier andere onderduikers onderdak te bieden. De mannen brengen de hele zomer door in een met bladeren en takken overdekte kuil. Ondertussen is het AJC bezig met het opzetten van een netwerk ter ondersteuning van de onderduikers in Nederland. Ook Jacobs en de andere mannen krijgen via dit netwerk voedselbonnen, geld en een nieuw persoonsbewijs toegestuurd. De rest van de oorlog gaat Ies Jacobs als de landarbeider Aalt Amsing door het leven.
Doordat de zomer ten einde loopt, wordt het te koud om in de kuil te verblijven. Sem Schatz weet via het ondergrondse netwerk van de AJC een nieuw onderduik adres te regelen. Jacobs komt samen met de onderduiker Henk Bonewit terecht bij boer Kroezen in Hollandscheveld. Jacobs slaapt daar op een klein zolderkamertje en houd zichzelf bezig door veel te tekenen en gedichten te schrijven in zijn dagboek %u2018Sprokkelhout'. Als in de zomer van 1943 overal in Drenthe razzia's worden georganiseerd, begint Boer Kroezen te vrezen dat zijn onderduikers zullen worden ontdekt. Hij neemt een drastisch besluit en graaft in zijn tuin een ondiepe kuil, afgedekt met planken en graszoden. Tien dagen lang brengen Jacobs en Bonewit gehurkt of liggend, zonder daglicht in de kuil door.
Er komt een einde aan de hachelijke situatie als het AJC opnieuw een onderduikadres weet te
regelen. Ies wordt door het verzet met de trein naar Groningen gebracht. Daar krijgt hij onderdak bij de verzetsmensen Jo en Alie Buiter, waar hij zeven maanden kan verblijven. Nadat een bijeenkomst van de ondergrondse bij de familie Buiten wordt verraden, wordt Jacobs bij Ton en Henny Alberts op de Helperbrink in Groningen ondergebracht. Ook daar weet Jacobs maar net aan een ontdekking te ontkomen, nadat op een dag wordt aangebeld door een NSB'er die Henny sommeert onmiddellijk vier soldaten in haar huis op te nemen. Als Henny verklaart dat er zich in het huis een patiënt met 'open tbc' bevind, besluit de NSB'er dat het te gevaarlijk is om naar binnen te gaan en vertrekt.
In 1944 verhuist Jacobs naar zijn laatste onderduikadres bij de familie Boerema. Daar brengt hij de laatste maanden van de oorlog door. Na de bevrijding wordt Jacobs snel herenigd met zijn vriendin Hetty Sammes en zij trouwen op 11 oktober 1945. Lang blijft echter het lot van Ies' ouders en broer onduidelijk. Uiteindelijk terug in Amsterdam krijgt hij een brief van het Rode Kruis waarin staat dat zijn familie vermoedelijk in Auschwitz is omgekomen.
Na de oorlog
Direct na de oorlog gaat Jacobs bij verschillende bedrijven aan de slag als illustratie- en constructietekenaar. Vanaf 1966 kan hij deelnemen aan de Beeldende Kunstenaars Regeling, waardoor hij een atelier krijgt toegewezen en zich helemaal kan wijden aan de schilderkunst. Inmiddels heeft hij met Hetty twee kinderen, Janneke en Guus. 1980 is een omslagpunt in Ies zijn leven. In dat jaar speelt hij in het Mickery Theater in een toneelstuk over het Holocaustsyndroom. Samen met kunstenaars en lotgenoten leert hij te praten over zijn onderduikervaringen en op deze manier verwerkt hij zijn oorlogstrauma. De oorlogsherrineringen worden in 2007 door Ies opgetekend met hulp van Tiny Kuiper. Dit boek, Overleven een Kunst, is financieel ondersteund door de beheerder van het werkkamp
De Kremboong, de Koninklijke Nederlandsche Heidemaatschappij. Op 23 april 2009 heeft Jacobs een gedenksteen nabij het werkkamp in Tiendeveen onthult. Vandaag de dag woont Ies Jacobs nog steeds in Amsterdam en geeft om de twee weken tekenlessen bij het Centrum voor Beeldende Kunst.
Meer informatie
- Ies Jacobs en Tiny Kuiper, Overleven een kunst (Amsterdam 2007).
- De persoonlijke website van Ies Jacobs: www.iesjacobs.nl
- De bijdrage van Ies Jacobs aan het project Geheugen van Oost:
http://www.geheugenvanoost.nl/person/27840
- De website van het Centrum voor Beeldende Kunst:
www.dezondagsschilders.nl
Onderwerp
Ies Jacobs
|
|
|
|
Loading...,
Door |
Gepubliceerd: 1 januari, 1970
Bekeken:
1020
1020
Meest gerelateerde items
Waar informatie beschikbaar voor is
Waar informatie beschikbaar voor is
Lokaties & gebouwen
Organisaties & Instellingen
Gebeurtenissen
