Parool -

Dagblad Het Parool dat vanaf 25 juli 1940 voor het eerst verscheen onder de naam De Nieuwsbrief van Pieter ’t Hoen in Amsterdam, werd begin 1941 uitgebreid met enkele redactieleden. Het doel van deze nieuw aangetreden redactie was een groot illegaal blad te bewerkstelligen. Het Parool moest stelling nemen tegen de vijand en oproepen tot verzet. Gezagsdragers die te ver gingen in hun samenwerking met de bezetter werden aan de kaak gesteld en collaborateurs aan de schandpaal genageld. Doel van het blad was het volk inzicht te geven in de betekenis van de bezetting. Wat dit betreft verschilde Het Parool niet van andere verzetskranten; ook zij stelden zich hoofdzakelijk tot doel de hoop op de herrijzing van Nederland als zelfstandige democratische natie levend te houden en de lezers te bewegen tot actief en passief verzet.
Toch nam Het Parool van meet af aan een bijzondere positie in. Allereerst onderscheidde het zich kwalitatief van de andere verzetskranten. De redactie bestond uit mensen die bekend stonden als zeer vaardige schrijvers. Redacteuren die bij het Algemeen Handelsblad waren ontslagen wegens hun joodse afkomst, of uit protest zelf ontslag hadden genomen, kregen een uitnodiging om bij Het Parool te komen werken. Hetzelfde gold voor redacteuren van Het Volk. Er waren dan ook weinig journalisten die het aanbod van Het Parool afwezen.
Ten tweede heeft het politieke karakter van Het Parool het dagblad een eigen identiteit gegeven. Goedhart had in zijn Nieuwsbrief van Pieter ’t Hoen daartoe een eerste aanzet gegeven. Goedharts verzet was niet alleen gericht tegen de bezetter maar ook tegen het politiek democratisch bestel. Het Parool diende de spreekbuis te zijn voor de in bezettingstijd toegenomen behoefte aan maatschappelijke en politieke vernieuwing. De regering, ook zij las in Londen Het Parool, reageerde vanuit Engeland en gaf aan het vernieuwingsgezinde streven van Het Parool te waarderen. De Koningin en de regering hadden al vroeg in de bezettingstijd bij herhaling over Radio Oranje de hoop uitgesproken dat het bevrijde Nederland een nieuw, verjongd Nederland zou zijn. Redacteur Van Heuven Goedhart, (niet te verwarren met Goedhart) die van 1942 tot april 1944 leiding gaf aan Het Parool, werd enkele maanden later zelfs benoemd tot minister van Justitie.
Maar Het Parool onderscheidde zich ook door minder positieve elementen. De redactie van Het Parool was emotioneel flink beschadigd tijdens de bezetting. Er was sprake van een geteisterde redactie, om met de woorden van Bob Steinmetz te spreken, voormalig chef opmaak van het blad. Nadat het blad bovengronds was gegaan op 5 mei 1945 werd duidelijk dat vele redacteuren getraumatiseerd waren. Zo werd het broertje van Simon Carmiggelt tijdens de oorlog geëxecuteerd.
Vrij spoedig na de bezetting nam de Paroolredactie haar intrede in het Telegraafgebouw aan de Nieuwezijds Voorburgwal. De Commissie voor de Perszuivering had geoordeeld dat De Telegraaf in de oorlog had geheuld met de vijand, een verschijningsverbod voor de periode van dertig jaar was in eerste instantie de straf. Dat verbod werd in 1949 echter opgeheven. In de tussentijd maakte Het Parool dankbaar gebruik van de lege persen om het blad te kunnen drukken.
Gedurende deze periode kwamen elke ochtend een stroom mensen het Telegraafgebouw binnen: om er te werken, om zich op te geven als abonnee, om een los nummer te bemachtigen, om een advertentie op te geven, om te vragen of er werk voor hen was, of om aanhankelijkheid te komen betuigen. Alle dag- en weekbladen die meteen na de bevrijding weer mochten verschijnen, zagen zich geconfronteerd met een haast bedreigende toeloop van aspirant-abonnees. ‘Binnen een week lagen de kasten en tafels van de nog afwezige afdeling abonenementenadministratie vol met een 400.000 aanmeldingen,’ schreef de latere Parool -redacteur Klaas Peereboom.
Het Parool werd een succes en het dagblad verspreidde zich onder lezers in heel Nederland. Deze populariteit van de krant was enerzijds te wijten aan het oorlogsverleden van de krant wat tot veel ontzag leidde bij de lezers. Anderzijds bestond de redactie na de oorlog uit bekwame redacteuren zoals Carmiggelt, Van Heuven Goedhart, Jeanne Roos en Han Hoekstra, die in staat waren een goede krant te maken. Daarnaast sprak het haast vanzelf dat de weinige overlevenden van joods Amsterdam zich nagenoeg collectief op het niet-christelijke oud-verzetsblad Het Parool abonneerden. Ook veel joodse journalisten voelden zich aangetrokken tot het naoorlogse Parool gelet op het verleden en de joodse achtergrond van een groot deel van de redactie.
Nu, ruim vijfenzestig jaar na de oorlog is Het Parool een Amsterdamse krant. In 2004 werd het dagblad uitgeroepen tot best vormgegeven regionale krant van Europa.

Literatuur:
- Mulder, Gerard en Paul Koedijk, Het Parool lees die krant (Meulenhoff Amsterdam 1996)
- Keizer, Madelon de, Het Parool 1940-1945,verzetsblad in oorlogstijd (Amsterdam 1991)